Dạy tiếng Anh cho con từ nhỏ – đúng là một vấn đề đau đầu cho tất cả các mẹ trong bối cảnh toàn cầu bây giờ. Tôi có những người bạn không chỉ là mẹ Việt Nam mà còn là mẹ tàu, mẹ Nhật cũng có chung nỗi nhiềm như vậy.  Là một người đã có gia đình và lo lắng cho con cũng như lo lắng cho cả thế hệ tương lai của nước nhà, tôi cũng chung một nỗi niềm như vậy.

Tuy vậy, có những mẹ đang dạy tiếng Anh cho con cực kỳ sai mà không biết mà cứ cho rằng mình đang làm một điều đúng đắn. Tôi xin nhận mọi gạch đá dưới phần comment.

Lưu ý: Trong bài viết tôi sử dụng L1 và L2. L1 là tiếng mẹ đẻ (first language) còn L2 là ngôn ngữ thứ hai (second language)

Bài viết này tuy có dựa trên một số bài báo và bài viết trên mạng nhưng vẫn mang yếu tố quan điểm cá nhân của tôi.

 

Sai lầm 01: Dạy tiếng Anh cho con bằng cách

Đề cao tiếng Anh hơn tiếng Việt

dạy tiếng Anh cho con từ khi còn nhỏ có thể làm trẻ chán nản với ngôn ngữ thú vị này
  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • pinterest

Tôi xin phép nói “CẠN LỜI” với các mẹ này.

Nhiều mẹ không chỉ bắt con nói tiếng Anh suốt ngày mà dường như mong con chỉ nói tiếng Anh và biết tiếng Anh, không cần biết tiếng Việt. Sai lầm, sai lầm.

Tôi xin lấy 03 ví dụ và phân tích trường hợp dạy tiếng Anh cho con (đúng hơn là dạy ngoại ngữ cho con)

Ví dụ 01: Đỗ Nhật Nam

Chắc nhiều mẹ đều biết trường hợp của bạn trẻ Đỗ Nhật Nam. Bạn Nam thi IELTS 8.0, đang du học ở Mẽo, như vậy chúng ta có thể công nhận rằng vốn tiếng Anh của bạn Nam là giỏi. Tôi đồng ý rằng bạn Nam được mẹ bạn ý dạy tiếng Anh cho con từ khi còn nhỏ.

Tuy nhiên, các mẹ nhìn coi, bạn Nam sử dụng vốn tiếng Việt thế nào? Cực tốt nhé. Không tin ư, xem sách bạn ấy viết hay chia sẻ hay phát biểu của bạn ấy coi.

Con các chị liệu tầm tuổi đó, có sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ điêu luyện vậy không?

Đỗ Nhật Nam - trường hợp dạy tiếng Anh cho con thành công
  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • pinterest

Đỗ Nhật Nam phát biểu điêu luyện bằng tiếng Việt – Source: Zing News

Tôi tin rằng mẹ bé Nam tuy có dạy tiếng Anh cho con từ nhỏ, nhưng chắc chắn sẽ không quên rằng tiếng mẹ đẻ cũng là điều quan trọng.

Ví dụ 02: Chủ tịch Hồ Chí Minh

Không thể phủ nhận rằng Bác Hồ giỏi ngoại ngữ. Từng có nhiều bài báo cho rằng Bác Hồ nói hơn chục ngoại ngữ, tuy nhiên tôi thì tin rằng bác giỏi nhất sẽ là: Tiếng Việt (gồm tiếng nói, chữ Nôm và chữ Kuốc Ngữ), tiếng Tàu (chữ Nho), tiếng Pháp. Tiếng Anh thì bạn cứ google là biết =))

Phân tích một cách kĩ càng hơn thì Nguyễn Sinh Cung từ nhỏ đã được học chữ Nôm và chữ Nho do bối cảnh thời cuộc bên cạnh việc học và hiểu tiếng Việt. Chưa kể, anh thanh niên Nguyễn Tất Thành ắt phải biết tiếng Pháp để có thể viết báo cho người Pháp đọc.

Vậy bạn xem ai là người soạn tuyên ngôn độc lập, ai viết Nhật Ký trong tù? Bạn đừng bảo tôi không phải Bác Hồ viết nhé, có thể là có sự hiệu đính chỉnh sửa từ người khác, nhưng đó phải là những bản nháp điêu luyện thì mới có bản chính tốt được.

Và vô vần ví dụ khác về những người multilingual – đa ngôn ngữ – nhưng vẫn sử dụng tiếng mẹ đẻ cực tốt.

Có thể thấy dễ nhất là các cụ ngày xưa. Các cụ nói tiếng ta giỏi, viết tiếng Tàu giỏi và biết tiếng Nga hoặc tiếng Pháp.

Ví dụ 03: Hai chị em

Tôi có ví dụ khác là 2 chị em họ của tôi là Hanna Dang và ku em là Eric Tùng Lâm. Cả 2 đứa gần như là sinh ra và lớn lên tại Slovakia. Nhưng:

Con bé chị: Nó tốt nghiệp đại học bên đó loại giỏi, học phổ thông cũng giỏi (bằng tiếng Slovakia). Tiếng Anh nó nói khá tốt. Tiếng Việt nó có thể chửi các mẹ ngu ngay lập tức bằng một bài văn thật dài.

Thằng ku em: Thực sự thì cả gia đình lúc nào cũng thấy chán chỉ vì nó về Việt Nam mà không nói nổi một câu tiếng Việt ra hồn dù mấy năm gần đây, cô tôi năm nào cũng cho nó về Việt Nam. Phân tích kĩ lưỡng ra thì tôi có nghe nó bảo là điểm môn Văn (kiểu như vậy) ở bên đó bằng tiếng Slovakia cũng không phải lợi thế của nó, nói cách bình dân là kém.

À nói thêm là, cô tôi, mẹ 2 đứa nó, không có thời gian và hiểu biết để dạy tiếng Anh cho con từ nhỏ như các mẹ rảnh bây giờ đâu nhé.


Nói tới đây, để hiểu rằng cái suy nghĩ rằng con kém tiếng mẹ đẻ sẽ giỏi tiếng Anh của các mẹ là một suy nghĩ ấu trĩ nhất mà tôi biết bởi thiếu căn cứ khoa học. Hãy dạy tiếng Anh cho con một cách đúng đắn và khoa học nhất.

Tôi là người học Applied Linguistic và TESOL thì tôi khẳng định là có vô vàn bài báo hay sách chứng minh rằng có mối liên hệ giữa L1 và L2 – tức tiếng mẹ đẻ và tiếng thứ hai. Trẻ càng giỏi L1 thì cơ hội để L2 càng giỏi. Tôi sẽ viết nhiều về vấn đề này hơn ở các bài sau.

Đây là một slide trích từ bài giảng về vấn đề L1 and L2 acquisition

mối quan hệ L1 và L2 trong việc dạy tiếng Anh cho con nhỏ
  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • pinterest

Mối quan hệ L1 và L2 – source: Slide share

Về câu chuyện L1 và L2, tôi xin phép viết sau. Còn làm thế nào để giỏi L1? Cái đó các mẹ tự hỏi sao mình dùng tiếng Việt tốt thì áp dụng cho con. Còn lời khuyên của tôi là hãy khuyến khích các con đọc.

Cả một ngày các bé có thể học tiếng Anh ở trường, ở phim, ở nhạc rồi, đừng bắt bé thành một thứ ngoại lai nữa. Các mẹ có thể đùa vui với bé bằng cách thi thoảng nói đùa hay hỏi tiếng Anh, chứ đừng nói với con hoàn toàn bằng tiếng Anh. Bởi nó không chỉ làm thui chột L1 của các bé, mà còn dẫn tới một sai lầm thứ hai ở dưới đây.

Xin các mẹ đừng để con trẻ bị tách ra khỏi xã hội.

Cuối tuần rồi, xin phép chỉ viết phần 1. Phần 2 xin nợ vào lần sau và cập nhật tiếp tục vào bài này.


Một phút cho quảng cáo:


 

Sai lầm 02: Sự ấu trĩ